Musquy
Chirikuq wasi punkupi
qamya tantata mikuchkaspaymi
warmallaraq kaspay
churmichawaq musquyta yuyarirqani:
“Mayu… yuraq pusuquykihina
muyurispa muyurispa
qanwan kuskalla chinkakuyman…
Wayra… yanayasqa alambrehina
sukarispa sukarispa
yupillaypas ripukunman…”
“Beee! Beeee! Beeee!”
Wakchaschay chitaschay:
Wakcha kananchiktaqa
manamá yachakurqanchikchu.
Anchuykamuy asuykamuy
qanwanqa tantapas icha miskinman.
“Beee! Beeee! Beeee!”
Wakchaschay chitaschay:
Tinyachallaypa sunqunpas
kunanqa rumiyarqunñam…
Qipa urqukunapipas
ritisqa ñanllañam waqapakuchkan.
Musuq Illa: Poética del harawi en runasimi (2000-2020)
Musuq Illa: Poética del harawi en runasimi (2000-2020) liwrun haywarikun iskay chunka ultimu watakunapi runa simipi qillqasqa harawikunata. Liwrupiqa awturanmi hawarikuna imaymana rimasqanmanta, imaynakuna ruwasqanmanpas, ima hamut’aykunamantapas riman. Chaypaqmi awtura utilisan ikay katiguriyakunata, iskay yachaykunatawan: anti runaq yachayninta, huk yachaykunawan. Musuq Illa sutiyuq pruyiktupa munasqanmi chay litiratura k’uskinapaq katiguriyakuna, litiratura ruwanapaq istitika kunaway rimanakunankupaq. Chay rimanakuymi yachayta diskulunisanapaq yanapawasunman. Chhaynallataq kuluniyalismu yachaypa hupachasqan, pakasqanpiwan harawi ruway istitikakunata t’inkanapaq. Chaymi kay puyiktuqa maskan llapan yachaykunaway yachachinakunata, tinkuypi, ch’iqchiypiwan sayayukuspa. Chhaynapi, kay huk yachaykunaqa tinkunku, tupanku mana hukllapi pituchakuspanku, chayraykun iskay kasqantaqa mana pantaspalla riksisunman. Musuq Illapa munayñinmi rimanakunapaq, runa simipi litiratura yachachinakunapaq yachay ñankunata qhawachiymi. Chhaynallataq, Abya Yalapi harawiqkunawan, Abya Yalapi harawi k’uskiqkunapaq, yachaqkunapas llapanku rimanallankupaq.
Pachakutipaq e-mail 2
Aqupampa nuwilanrayku
Ruwashaykiku
Ancha suyasqa PA CHA KU TIQ, nuqayku, hawayñiykikuna, usqay kutimunaykita sunquykuwan watuspa, tiqsi muyuq llapa suyunkunaman t’akarikuyku. Ichaqa, chay karu llaqtakunapiña kaspapas, kunputadurapiña qillqaspapas, rimasqaykitan, huk rimaykunawan kuskata parlashayku, mana p’inqakuspalla rimakushayku. Hatun Plasakunapi, hanaq pacha hasp’iq wasikunapi, runa hunt’a hatun k’iqllukunapipas, misk’itapuni rimakushayku, wawaykuwan yanaykuwan. Uniwirsidadkunapipas, simiykita yachayñiykitawan mast’arishayku, yachachishayku. Huk hanaq pachakunapi mana riksisqa ima kawsaqkunatapas, Voyaguer muyuchapi, qhiswa siminchispi ñan napayukuykuña. Takinchiskunapas yutubirpiñam aswantaraq tiqsi muyuta tusuchishan. Ñan hatun willakuy nuwilatapas qillqaruykuña simillanchispi. Apullay, chayta willarikuyki sunquyki
Shaynatan nuqayku, hawayñiykikuna, llapallaykupuni, kutimunaykita qallarishayku. Kay qullqillawan kawsaytapas, runaq ch’uya munaywanmi wiñaypaq siq’upusaqku. Pachamamawan allinlla kawsaywanmi, kapitalismuq kawsay wañuchisqanta kaqmanta kawsarichisaqku, munayllawan ñuqanchispa runakunaq wayllukuyllawan. Arí shaynapunim kanqa. Saminchawallaykuya, kuraq apullay. Kawsaq sansa samayñiykiwan allinta kallpachawayku, ruwakunaykita tukunaykupaq. Hatun Pachakuti, ñuqaykun ruwashaykikuqa manam hukkunachu. Qillqaywan runata qispichishayku, manaña pipas tayta mamanchista kallikunapi saruchananpaq; manaña pipas wawqipananchispa allpanta, ununta, sach’anta, qurinta, qullqinta, antantawan qichunanpaq; manaña pipas p’inqay ñawiwan qhawawasunanpaq, nuqaykun ruwashaykiku, PACHAKUTIY, kunanqa qispiymanmi kutirishanki. Kunanqa llallishanchismi wiñaypaq wiñayllapaq, ancha suyasqa PA CHA KU TIQ.
