Harawikuna qulqa

Anchatam Munakuyki, Illariq Sullacha

Upallayanki
 Piñakunki
  Ripunki
   Kallpanchakunki
    Musyawankipaschu
     Hinallataqmi
      Maskayki
       Yuyakuyki
        Qatikuyki
         Pituchakuyki
          Umachakuyki
           Qayakuyki
            Hapichkayki
             Munakuyki,
              Illariq sullacha

Kuyaykullaptiy                 Asirinkiraqchus
Waylluykullaptiy                Munarinkiraqchus
Muchaykullaptiy                Samatyankiraqchus
Qapichaykullaptiy               Qikchukunkiraqchus

               Qawarimuwankiraq
               Qayamullawankiraq
               Asuykamuwankiraq
               Hukllaykanakunchikraq

Arguedaspa Misitun

Tayta Arguedas,
hanan pachamantam qawamullawachkankiku
kay illapayuq tutapim toro bilay takikita tusuchkaniku, takichkaniku
sunqullaykupipas takichaykiqa sumaqllatañam tiktikyan
llaqtarunapa simichallanpim Misitupa waqaychallanqa panchirichkan
wawqichaykunapas kusisqallaña Qarwarasu qasapiñam willakuchkasunki
kunanpunim aqachata kukachatawan chaninchaykuchkanku
Misitullayki lluqsiykamunanpaq.

Pampa qoñanimantam Misitullaykiqa anqas ñawiyuqraq sayariramun
aychamikuq yarqay puma qinaraq
Sayaynin pachamanta illaykiqa allichakuchkan uywankunata qatallinanpaq
Taytanchik wamaniman umachallantapas qawaykachan tapurikuq qinaraq
Surriagukunapa patallantañam, waqrapukupa qaparisqanta qawallantañam
Misitullaykiqa puririykamun tusustin qinaraq
Ranra ranra ruminta, ichu ichu qasanta utqayllaña kallpamuchkan
Pukio yakuchapi samayllantapas musquykuspa
Ñawparinraq, suchurinraq munachikuq qina tusustin
Chisinpaykunapas kunan punchawkunapas allin kawsaypim tinkuykullanku.

Wapullaña piñallaña Misitullaykiqa kinraymanraq qawaykullawanku
Tampay tampa chupallampas wakamichiqpa surriagun qinaraq raprapyarin
Ñawchi ñawchi waqrallanpas chirarapaqina chipikyachkanraq
Pitaraq waqraykunqa paqarin hatun kanchapi pukllaykullaptin
Pipa yawarllantaraq upyaykunqa saksaykunallanpaq.

Llaqtaykupi waqrapuku waqaykullaptinmi
Piñakustinraq qari qari Misitullaqa pukllay kanchaman yaykuykun
Samapakunraq, qaparinraq, qawakuqkunatapas manchachistin
Sarupakunraq, kallpaykachanraq pillatapas supaytaqina waqrayparinanpaq
Ichiykachastin, muyuykachastin yawar raymitach musyallan.

Waka takillaykiqa munayllaykutapas chikllirichimun, tayta Arguedas
musqukusqayki pachapim arpachallawan, biwlichallawan takichkaniku
Chaypim Misitullaykipas kay hatun punchawpi wawqiykikunawan kusirikuchkan.

Tayta Arguedas,
Misitullaykiqa enqalmanwan achalasqach sayanan pachaman kutirillanqa
Tusuyniykuwan, kacharpariy takiyniykuwan sinkaruspan
Misitullaqa qatakunataña, qasakunatañam wayrallaña qispillachkan
Tiyanan wasimanchiki musuq musuqraq yaykuykunqa
Qoñani urquchiki qasqullantapas kicharinqa Misitullaykiman
Wawayuq warmi qina kuyaykunanpaq, puñuykachinanpaq
Chaychapim munananchikta sapa punchaw chikllichichkan.

Hatariy

Kay rumipi samachkani kunturkuna phawachkanku
Ñawpaq runakuna kaykunapi purirhaku
Hatun takikunata ruwaspa qillaspa
Aqata upyaspa hatariykusunchikya.

Kay rumipi samachkani kunturkuna phawachkanku
Ñawpaq runakuna kaykunapi purirhaku
Hatun takikunata ruwaspa qillaspa
Aqata upyaspa hatariykusunchikya.

Música del barrio andino
Expresiones que narran lo que vivimos
Sonidos que percibimos
Bailes ancestrales en cada camino
Con la fuerza de los andes desde que nacimos
Chicha de jora la vitamina desde antes seguimos adelante retumbando el parlante
Esto que no para energía sara lawa siempre atento con huaraca que se siente en el alma
En cada mañana vamos cultivando en cada párrafo la fuerza de lo mágico solo siéntelo
Saltando con más carnaval
ayay chayraq chayraq hamullachkani.

Kay rumipi samachkani kunturkuna phawachkanku
Ñawpaq runakuna kaykunapi purirqaku
Hatun takikunata ruwaspa qillqaspa
Aqata upyaspa hatariykusunchikya.

Kay rumipi samachkani kunturkuna phawachkanku
Ñawpaq runakuna kaykunapi purirqaku
Hatun takikunata ruwaspa qillqaspa
Aqata upyaspa hatariykusunchikya.

Phawarqamuy llusqirqamuy
Corazón contento es lo que yo siento
Qichwapi rimaykuy
En cada momento la fuerza que nace del sentimiento
Una fiesta de colores en cada lugar que representan la diversidad
Tan potente como el canto del harawi
Para poder volar
Solo siéntelo moviéndonos como el río que pasa
Estamos en la casa esto viene de los andes rebeldía pasando por la avenida
El arte que se expresa todos con la mano arriba que se escuche bien fuerte y que esto siga.

Kay rumipi samachkani kunturkuna phawachkanku
Ñawpaq runakuna kaykunapi purirqaku
Hatun takikunata ruwaspa qillqaspa
Aqata upyaspa hatariykusunchikya.

Kay rumipi samachkani kunturkuna phawachkanku
Ñawpaq runakuna kaykunapi purirqaku
Hatun takikunata ruwaspa qillqaspa
Aqata upyaspa hatariykusunchikya.

Kusi kaylla uyarichaykuy
Kusi kaylla kayta urarichaykuy

Kusi kaylla uyarichaykuy
Kusi kaylla kayta urarichaykuy

Kaykunapi

Kaykunapi ñuqam purichkani tukuy law takimuspa allinta rimachkani
Wasiymanta lluqsimuspa ñuqam pasarqani
Kaymi punchaw qamkunapaq llaqtamasiykuna apamuchkayki
Hip-hop kay killapi
Tuta hatarimuspa altuman qhawaspa, umayta muyuspa
Haku hermanoykuna qamkuna hatarimuychik
Haku hermanoykuna qamkuna hatarimuychik

Pues hoy desperté con las ganas de querer conocer
viajar, de sentirme bien my friend
y fluyendo con el viento cantar
de toda la cultura que queda en mi retina
cada vez que paso por aquella esquina
de nombre que quedó marcado en la historia de nuestra nación
somos el canto que nunca se perdió
tan fuerte como un tenor que se escucha mi voz
en cada rincón

Kaykunapi ñuqam purichkani tukuy law takimuspa allinta rimanchkani
Wasiymanta lluqsimuspa ñuqam pasarqani
Kaymi punchaw qamkunapaq llaqtamasiykuna apamuchkayki
Hip-hop kay killapi tuta hatarimuspa altuman qhawaspa, umayta muyuspa
Haku hermanoykuna qamkuna hatarimuychik
Haku hermanoykuna qamkuna hatarimuychik

Tranquilo vivo en mi tierra de paisajes y colores
de costumbres y regiones que
al pasar del tiempo formó parte de mi vida
mientras sigo relajado con una sonrisa
Donde el caminar por avenidas de nuestra serranía
Expresión y música para la poesía
de este viajero bohemio que solo danza
con la cultura andina que siente mi alma,
Sí, con la cultura andina que siente mi alma
Sí, con la cultura andina que siente mi alma, que

Kaykunapi ñuqam purichkani tukuy law takimuspa allinta rimachkani
Wasiymanta lluqsimuspa ñuqam pasarqani
Kaymi punchaw qamkunapaq llaqtamasiykuna, apamuchkayki
Hip-hop kay killapi tuta hatarimuspa
Altuman qhawaspa, umayta muyuspa
Haku hermanoykuna qamkuna hatarimuychik
Haku hermanoykuna qamkuna hatarimuychik,

Si yo digo música tú me respondes “Vida”
Música
Vida
Música
Vida

Si yo digo música tú me respondes “Vida”
Música
Vida
Música
Vida

Si yo digo rap tú me dices “Poesía”
Rap
Poesía
Rap
Poesía

Kaykunapi
Qamkunapaq waykaypanaykuna

Oscar number kinsa y arte poéticas

A Boon Jong Ho, Joaquin Phoenix y Taika Waititi

I

Varios sonidos anunciaban la llegada de Los Altos alazanes de Kurankuni a Waraqo
Y un día galopé de Warkisa a los manantiales de Molino Wayqo
En un caballo del tío Óscar
Esta película es eterna

II

Artepoéticas:
Patan patan puripakuq
Mana riqsisqa
Tuytuq
Mayuman asuykuspa
Asiykuspa
Urmaykaykamuq
Ranra rumi

Trenpa chuk chuk nisqan

Karumanta hamuq trenpa
chuk chukninta uyarini
miski musquyniyta
mancharichistin.
Qiwi qiwi rumiyasqa
ñankunaman apawastin.

Tutay tutapi chuk chukninqa.
chinkarparin.
Rimaq mayupa takillanmi
phiñasqa takankunawan
nunapa maqayninhina
llakikunata willastin hamunku.

Timpupa qapariyhinata
samariyta yachapayayta
ancha ñakarisqa nunayta uyarini.
Kay watukunamanta
mana imaman chaqnawaqta
ayqiyta maskakuni.

¿Maypitaq huk kuyayta tariyman
chayman hap’ipakunaypaq?

Juch’uylla

Kausayninchaj allin juch’uy,
wayraj phukuynin jinalla;
chayman jina kausananchaj
yan purej runa jinalla.

Kausasqaspa, ukhunchajta
uywanapaj, mikhunanchaj;
wañojtinchaj, qhepallanta
khuruspa mikunan kanchaj.

Ch’awiyuyu mama

Mayu patapi
q’illu t’ikaq yuyucha,
inti taytaq k’anchaykusqan,
killa mamaq llanthuykusqan.

Munay munay wiñaqcha
phuyuq hump’inwan ch’aqchuykusqa,
hallp’aq sunqunmanta phuturimuq,
ch’awiyuyucha wata ch’uñu mama.

Manaña imaypas kaqtinqa,
sulla samaychaykiwan,
wawachaykunaq uyachanta
uphaykuspa, much’aykuspa,
watan watan mana tukukuspa
yuraq waqtanchaykita mikhukuyku,
yana inqichaykuman hunt’achikuyku
kusisqa inqipas t’iqi t’iqicha
phullakuyku.

Ch’awiyuyu mamacha,
inti taytaq k’anchaykusqan,
killa mamaq llanthuykusqan,
q’illu sumbriru t’ikacha,
q’umir pullera ch’awicha.

Yanayña urpiyña wikch’uwaqtinpas,
uyachaykita qhawa-qhawayukuspa,
inqipas t’iqi t’iqichataraq,
kushkalla kawsakushansunchis.