Pulchra Nímpha
Leer en: Runasimi
castellano
English
Pulchra Nimpha
Frater tuus
Urnam tuam
Nunc infringit
Cuius ictus
Tornat fulget
Fulminatque
Sed tu Ninpha
Tuam limphan
Fundens pluis
Interdumque
Grandinem, seu
Niuem mittis
Mundi factor
Pacha Camac,
Viracocha
Ad hoc munus
Te sufficit
Ac praefecit
Watakuna: |
|---|
Llaqta: |
|---|
Harawiqkunaq phurman: |
|---|
Harawikunaq rimananmanta: |
|---|
Wakin harawikuna, kikillan harawiq
Sumac ñusta
Cumac Ñusta
Toralláyquim
Puyñuy quita
Paquir cayan
Hína mántara
Cunuñunun
Ylla pántac
Camrí Ñusta
Unuy quita
Para munquí
May ñimpiri
Chíchi múnqui
Rítí munqui
Pacha rúrac
Pacha cámac
Vira cócha
Cay hínápac
Churasúnqui
Camasúnqui
Primera parte de los commentarios reales: que tratan del origen de los Yncas…
Comentarios reales de los Incas
Kikillan harawikuna
Invocación de Aqaymarka Apu
Aqaymarka Apu
qampa runallaykim kani.
Qampam kay sara
kay chaki-taklla.
Tulluypas qampapunim…
Chaskiykullaway.
Aqaymarca Apu
sabes bien
son tuyos el maíz, el arado,
son tuyos también mis huesos.
Acógelos…
Más allá de la plaza y los danzantes
un ebrio, tendido sobre la vereda,
balbucea lamentos:
Ñuqas kani mayu rumi
qaqamanta urmaykamuq
mana mamayuq mana taytayuq
solitito kay mundupi.
Pletórico de guisos y ají amarillo
el alcohol asciende hacia la cumbre del Aqaymarca.
En la parte posterior
maíz fresco en verdes andenes.
Canta endechas de amor el Yanamayo
no fúlgidas maromas de oro sino de plata.
Dicen que las huestes de Atahuallpa
arrojaron sobre estas aguas el cadáver de Huáscar Inca.
Iskay Qucha
Huk wachwa urqumanta pawan
yanantin.
Sunquypiñataq, lasta.
Iskay wachwam
qucha ukunpi.
Musquyniypiñataq:
“atiparuwankum”
qillqaykunki.
Wachwakuna uñankunata
rapran ukunpi apanku,
pakaspalla.
Qillqanayawanmanñachus?
Hukmanyasqa wayrata musyaspa
yuraq-yanalla
pawaykachankunku.
Kay law qucha patanpiñataq
harawiykunallaña,
yupinkunahinas
allimanta
chin kan qa.
Chinkana
Chinkana machaykunaman riq.
Mana riqsisqa ñankunaman
atipakuq!
Mana qasilla kaq
kita!
Mana takyay atiq
sallqa!
Millay!
(Pukawan yana, Stendhal)
Juch’uylla
Kausayninchaj allin juch’uy,
wayraj phukuynin jinalla;
chayman jina kausananchaj
yan purej runa jinalla.
Kausasqaspa, ukhunchajta
uywanapaj, mikhunanchaj;
wañojtinchaj, qhepallanta
khuruspa mikunan kanchaj.